Mâm ngũ quả cúng nhà mới đầy đủ gồm những gì? 

Lễ nhập trạch là một nghi thức quan trọng đánh dấu sự chuyển dời sang một ngôi nhà mới. Trong đó, mâm ngũ quả cúng nhà mới tượng trưng cho sự may mắn, thể hiện lòng thành kính và mong ước về cuộc sống sung túc, an khang của gia chủ. Vậy, mâm ngũ quả cúng nhà mới đầy đủ gồm những gì? Mang ý nghĩa như thế nào? Và cần lưu ý điều gì khi lựa chọn mâm ngũ quả cúng nhà mới. Hãy cùng Phổ Nghi Hương theo dõi ngay trong bài viết dưới đây!

mâm ngũ quả cúng nhà mới gồm những gì
Mâm ngũ quả cúng về nhà mới

1. Mâm ngũ quả cúng nhà mới gồm những gì?

1.1 Chọn loại trái cây nào để trưng mâm ngũ quả? 

Trong mâm ngũ quả cúng nhà mới sẽ thường có bưởi, cam, táo, dưa hấu, nho,…Theo quan điểm phong thủy, trái cây có nhiều hạt, nhiều múi hoặc chùm có hương vị ngọt ngào và hương thơm mát thường được coi là biểu tượng của sự sinh sôi, phát tài, thịnh vượng. Trong khi đó, những quả tròn trịa và đầy đặn là biểu tượng của sự sung túc, căng tràn sức sống. Chúng mang ý nghĩa về sự toàn vẹn, đầy đủ, đem lại may mắn, thuận lợi cho gia đình.

Ngoài ra tùy theo phong tục và văn hóa của từng miền (Bắc- Trung-Nam) mà sẽ có sự khác biệt trong mâm ngũ quả cúng nhà mới.

  • Miền Bắc: mâm ngũ quả được sắp xếp theo ngũ hành trong triết lý âm dương. Năm màu sắc được sử dụng là trắng (Kim), xanh lá cây (Mộc), đen (Thủy), đỏ (Hỏa) và vàng (Thổ). Các loại trái cây tiêu biểu ở miền Bắc bao gồm chuối, bưởi (hoặc Phật thủ), quýt, thanh long và táo.
  • Miền Nam: thường có câu nói cửa miệng “Cầu sung vừa đủ xài” (có nghĩa là “Chỉ đủ cho cả năm”). Năm loại trái cây được sử dụng ở miền Nam là quả na (mãng cầu), quả sung, quả dừa, quả đu đủ và quả xoài.
  • Miền Trung: do khí hậu khắc nghiệt nên có ít trái cây hơn. Người dân miền Trung sắp xếp mâm ngũ quả với bất kỳ loại trái cây nào họ có sẵn miễn là tươi ngon. Họ tập trung vào lòng thành kính nên sẽ không tuân theo một tập hợp các quy tắc cụ thể. Các loại trái cây thường thấy trong mâm ngũ quả miền Trung bao gồm thanh long, chuối, dưa hấu, dứa, na, cam và quýt,…

1.2 Ý nghĩa các loại trái cây trên mâm ngũ quả

Theo các nhà phong thủy, vì 5 loại quả tượng trưng cho ngũ hành nên gia chủ có thể chọn các loại quả tuân theo nguyên tắc màu sắc để mang đầy đủ ý nghĩa, cụ thể như sau:

  • Chuối vàng, xoài, Kiwi có màu vàng tượng trưng cho của cải, sự giàu sang, phú quý (hành Kim).
  • Nải chuối, ổi có màu xanh đại diện cho sự ổn định và vững chắc (hành Mộc).
  • Mãng cầu và lê có màu trắng xanh thể hiện sự hanh thông và thuận lợi (hành Thủy).
  • Dưa hấu, hồng, lựu có màu đỏ tượng trưng cho niềm vui và sức khỏe (hành Hỏa).
  • Hồng xiêm, mận và dừa với màu sẫm đại diện cho sự bền chặt, gắn bó và trường thọ (hành Thổ).

Ngoài ra, gia chủ có thể lựa chọn trái cây để thể hiện lời cầu mong về sự phát đạt và đầy đủ cho gia đình. Điển hình như lời câu chúc “Cầu – Sung – Vừa – Đủ – Xài” sẽ gồm có các loại trái cây lần lượt là mãng cầu, sung, dừa, đu đủ và xoài.

  • Mãng cầu (Na): “Cầu” – tượng trưng cho sự cầu mong, hy vọng.
  • Sung: “Sung” – tượng trưng cho sự sung túc, đầy đủ, viên mãn.
  • Dừa: “Vừa” – tượng trưng cho sự vừa đủ, không quá dư thừa cũng không quá thiếu thốn.
  • Đu đủ: “Đủ” – tượng trưng cho sự đủ đầy, no ấm.
  • Xoài: “Xài” – phát âm gần giống từ “xài” trong tiếng Việt, tượng trưng cho việc chi tiêu, sử dụng.

Tuy nhiên, việc lựa chọn mâm ngũ quả cúng nhà mới ngày nay không còn quá khắt khe. Gia chủ có thể lựa chọn các loại trái cây tùy theo điều kiện tài chính và văn hóa vùng miền, quan trọng là thể hiện được sự thành kính đối với ông bà tổ tiên.

Dưới đây là một số mẫu mâm ngũ quả cúng nhà mới mà khách hàng có thể tham khảo:

mâm trái cây cúng về nhà mới gồm những gì
Mâm ngũ quả có trái dưa hấu được khắc thêm chữ cầu bình an.
mâm ngũ quả cúng về nhà mới bao gồm những gì
Mâm ngũ quả kiểu hiện đại
mâm ngũ quả cúng nhập trạch về nhà mới
Mâm ngũ quả truyền thống thường thấy ở những gia đình thôn quê.

1.3 Lưu ý khi lựa chọn trái cây cho mâm ngũ quả cúng nhà mới

  • Trái cây tươi ngon: chọn những quả tươi, không bị dập nát, hư hỏng hay sâu bệnh. Trái cây tươi ngon thể hiện lòng thành kính và mong muốn những điều tốt đẹp cho ngôi nhà mới.
  • Màu sắc hài hòa: chọn trái cây có màu sắc tươi sáng, rực rỡ, mang ý nghĩa may mắn và tài lộc. Màu đỏ tượng trưng cho may mắn, màu vàng tượng trưng cho tài lộc, màu xanh tượng trưng cho sức sống.
  • Mang ý nghĩa phù hợp: chọn những loại trái cây có ý nghĩa tốt lành, phù hợp với mong muốn của gia chủ. Ví dụ, ở miền Nam, người ta thường chọn 5 loại quả tạo thành câu “Cầu sung vừa đủ xài” để cầu mong sự sung túc, đủ đầy.
  • Kích thước: chọn những quả có kích thước vừa phải, cân đối với nhau. Tránh chọn những quả quá to hoặc quá nhỏ, gây mất cân đối cho mâm ngũ quả.
  • Số lượng: tùy theo phong tục từng vùng miền mà số lượng trái cây trên mâm ngũ quả có thể khác nhau. Tuy nhiên, thông thường, người ta thường chọn 5 loại quả để tượng trưng cho ngũ hành.
  • Tránh những loại quả kiêng kỵ: quả chín nẫu, quả có gai nhọn hoặc có ngoại hình méo mó, quả làm bằng nhựa vì nó liên tưởng đến điều không hoàn hảo và không may mắn.
  • Cách sắp xếp, bài trí: sắp xếp mâm ngũ quả một cách hài hòa, đẹp mắt. Có thể đặt những quả lớn ở giữa và những quả nhỏ xung quanh, hoặc sắp xếp theo màu sắc để tạo sự nổi bật.
  • Thời gian: nên mua trái cây gần ngày cúng để đảm bảo độ tươi ngon.
  • Tôn trọng phong tục và truyền thống của gia đình, địa phương : tìm hiểu phong tục cúng nhà mới của gia đình, địa phương để chọn loại quả phù hợp giúp duy trì và phát huy những giá trị tốt đẹp trong văn hóa tín ngưỡng của gia đình người Việt.
  • Rửa sạch trái cây: nên rửa sạch trái cây trước khi bày lên mâm. Việc rửa sạch trái cây thể hiện sự tôn trọng, sạch sẽ và tăng tính thẩm mỹ.
  • Tâm thành: quan trọng nhất là lòng thành kính của gia chủ khi chuẩn bị mâm ngũ quả. Hãy chọn những loại quả mà gia chủ yêu thích và có ý nghĩa tốt đẹp với tổ tiên, gia đình, dòng họ.

2. Ý nghĩa của con số 5 trong mâm ngũ quả cúng nhà mới

Con số 5 trong mâm ngũ quả cúng nhà mới mang nhiều tầng ý nghĩa sâu sắc, thể hiện nét đẹp văn hóa và tín ngưỡng của người Việt. Trước hết, số 5 tượng trưng cho ngũ hành Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ, là năm yếu tố cơ bản cấu thành nên vũ trụ và vạn vật. Bày biện ngũ quả với năm màu sắc tương ứng là cách gia chủ cầu mong sự hài hòa, cân bằng của các yếu tố này trong ngôi nhà mới, mang đến không gian sống bình an, thịnh vượng.

Không chỉ dừng lại ở đó, số 5 còn đại diện cho ngũ phúc: Phú – Quý – Thọ – Khang – Ninh, là những điều tốt lành mà bất kỳ ai cũng khao khát. Phú là sự giàu có về vật chất, Quý là sự sang trọng, địa vị xã hội, Thọ là sức khỏe và tuổi thọ, Khang là sự bình an, khỏe mạnh, còn Ninh là sự yên ổn, hạnh phúc. Thông qua mâm ngũ quả, gia chủ gửi gắm ước nguyện về một cuộc sống đủ đầy, viên mãn cho cả gia đình.

Ngoài ra, theo quan niệm dân gian, số 5 là con số lẻ, thuộc hành Dương, tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở, phát triển. Bày mâm ngũ quả với 5 loại trái cây tươi ngon, tròn đầy là cách gia chủ cầu mong cho ngôi nhà mới luôn tràn đầy sức sống, may mắn và tài lộc.

Nếu xét về đạo hiếu, mâm ngũ quả trên bàn thờ tổ tiên tượng trưng cho tứ thân phụ mẫu – những người đã có công sinh dưỡng, che chở cho gia đình, và còn là biểu tượng cho sự sum vầy, đoàn viên và sung túc.

3. Những loại trái cây không nên cúng về nhà mới

Khi chọn trái cây cúng về nhà mới, ngoài việc lựa chọn những loại quả tươi ngon, mang ý nghĩa tốt đẹp, gia chủ cũng cần lưu ý tránh những loại quả sau:

  • Quả chín nẫu, hư hỏng: những quả này không chỉ mất đi hương vị và giá trị dinh dưỡng mà còn thu hút côn trùng, gây mất vệ sinh và ảnh hưởng đến không gian linh thiêng của buổi lễ.
  • Quả có gai nhọn: ví dụ như sầu riêng, mít, dứa. Theo quan niệm dân gian, gai nhọn tượng trưng cho những điều không may mắn, có thể mang đến những năng lượng tiêu cực cho ngôi nhà mới.
  • Quả có mùi quá nồng: mùi hương quá nồng có thể gây khó chịu cho người tham dự lễ cúng và làm ảnh hưởng đến không khí trang nghiêm của buổi lễ.
  • Quả mọc sát đất: ví dụ như thanh trà. Những loại quả này thường được coi là không sạch sẽ, không thích hợp để dâng lên bàn thờ.
  • Quả có vị đắng, chua hoặc cay: những vị này tượng trưng cho những điều không may mắn, khó khăn và xung đột.
  • Quả giả (quả nhựa): quả giả không có giá trị tâm linh và không thể hiện lòng thành kính của gia chủ.
các loại trái cây không nên chọn cho mâm ngũ quả cúng nhà mới
Các loại trái cây không nên chọn cho mâm ngũ quả cúng nhà mới: sầu riêng, ót, quả nhựa,…

4. Cách bày trí mâm ngũ quả cúng nhà mới

Khi thực hiện nghi lễ, gia chủ cũng cần biết cách cúng về nhà mới để thể hiện lòng thành kính và chu đáo của gia chủ. Cách bày trí mâm ngũ quả cúng nhà mới không có một quy tắc cố định mà thường dựa trên phong tục tập quán của từng vùng miền và quan niệm của mỗi gia đình. Tuy nhiên, có một số nguyên tắc chung bạn có thể tham khảo:

4.1 Chọn mâm

  • Mâm tròn hoặc mâm vuông đều được sử dụng phổ biến.
  • Kích thước mâm nên phù hợp với số lượng và kích thước của trái cây.
  • Chất liệu mâm thường là gỗ, đồng hoặc sứ.

4.2 Lựa chọn trái cây

  • Miền Bắc: thường sắp xếp theo ngũ hành, với 5 loại quả có màu sắc tương ứng (chuối xanh, bưởi vàng, hồng đỏ hoặc thanh long, táo xanh,quýt).
  • Miền Nam: thường chọn 5 loại quả tạo thành câu “Cầu sung vừa đủ xài” (mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài) và có thể thêm dứa (thơm) để cầu mong sự may mắn.
  • Miền Trung: có thể linh hoạt hơn trong việc lựa chọn loại quả, miễn là có đủ 5 màu sắc tượng trưng cho ngũ hành.

4.3 Cách sắp xếp cụ thể

Khi sắp xếp trái cây trên mâm, cần lưu ý đến sự cân đối và hài hòa về màu sắc, kích thước và hình dáng. Nên chọn những loại trái cây có kích thước lớn như bưởi, dừa, đu đủ để đặt ở vị trí trung tâm của mâm ngũ quả. Việc đặt quả to ở giữa sẽ tạo điểm nhấn cho mâm ngũ quả và thể hiện sự sung túc, đầy đủ. Xung quanh sắp xếp các loại trái cây có kích thước nhỏ hơn như táo, cam, quýt để tạo sự cân đối và hài hòa cho mâm ngũ quả.

Tuy nhiên, cũng có thể sắp xếp theo ý thích cá nhân, miễn sao tạo được sự hài hòa và đẹp mắt cho mâm ngũ quả. Dưới đây là 3 cách sắp xếp mâm ngũ quả phổ biến:

  • Hình tháp: đặt quả lớn nhất ở dưới cùng (như bưởi, dưa hấu), sau đó xếp các quả nhỏ hơn lên trên theo hình tháp.
  • Hình long phụng: sắp xếp quả thành hình rồng phượng, tượng trưng cho sự may mắn và thịnh vượng.
  • Tự do: sắp xếp theo ý thích của gia chủ, miễn là hài hòa và đẹp mắt.

4.4 Trang trí

  • Có thể trang trí thêm bằng lá trầu, cau, hoa tươi, đèn cầy, nhang…
  • Không nên trang trí quá rườm rà, làm mất đi vẻ đẹp tự nhiên của trái cây.

4.5 Vị trí đặt mâm ngũ quả

  • Thường đặt ở vị trí trang trọng nhất trên bàn thờ gia tiên hoặc bàn thờ thần tài.
  • Nếu không có bàn thờ, có thể đặt ở vị trí trung tâm của phòng khách.

Lưu ý:

Trước khi bày mâm ngũ quả, nên lau chùi sạch sẽ mâm và trái cây.

  • Không nên đặt mâm ngũ quả dưới đất.
  • Sau khi cúng xong, có thể chia sẻ trái cây cho mọi người cùng thưởng thức.

Quan trọng nhất: hãy bày trí mâm ngũ quả với lòng thành kính và mong muốn những điều tốt đẹp cho ngôi nhà mới của gia chủ.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1 Cúng về nhà mới có nên cúng chuối không?

Câu trả lời là. Vì theo quan niệm dân gian, chuối là biểu tượng của sự phát tài, phát lộc và sung túc. Với màu vàng tươi sáng cùng hương thơm dịu nhẹ, chuối mang đến không gian ấm cúng và gần gũi, thường được sử dụng trong các lễ cúng quan trọng như cúng về nhà mới, cúng thổ địa hay lễ Tết. Để cầu mong những điều tốt lành, gia chủ nên chọn những nải chuối chín đều, không bị thối hay thâm đen, thể hiện sự hoàn hảo và trọn vẹn.

5.2 Mâm cúng về nhà mới đặt ở đâu?

Mâm cúng về nhà mới thường được đặt ở vị trí trung tâm của ngôi nhà mới, gần cửa chính hoặc trên bàn thờ gia tiên. Không gian đặt mâm cúng phải sạch sẽ và thoáng đãng để mang đến sự tôn trọng và uy nghiêm trong lễ cúng.

Trên đây là tất cả thông tin chi tiết liên quan đến mâm ngũ quả cúng nhà mới. Hy vọng với những thông tin hữu ích này, gia chủ có thể chuẩn bị được mâm ngũ quả đầy đủ ý nghĩa, đẹp mắt để thể hiện lòng thành kính và cầu mong những điều tốt đẹp cho gia đình trong ngày nhập trạch.

Thông tin liên hệ Phổ Nghi Hương - Thương hiệu nhang sạch Việt Nam
Pho Nghi Huong

PHỔ NGHI HƯƠNG

Phổ Nghi Hương được thành lập vào 2023 và phát triển thương hiệu trở thành một trong những thương hiệu nhang sạch hàng đầu tại Việt Nam, với hơn 300.000 gia đình tin dùng và 185 đại lý trên toàn quốc. Phổ Nghi Hương đã dành 9 năm để tìm hiểu nghiên cứu về nguyên liệu làm nhang, quy trình sản xuất nhang sạch, cách dùng nhang cũng như kiến thức về thờ cúng và văn hóa tín ngưỡng

Chúng tôi không ngừng học hỏi, trau dồi để tạo ra những sản phẩm nhang sạch mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, đáp ứng nhu cầu tâm linh của người Việt.

Mục lục