Cúng Tết Đoan Ngọ: Mâm cúng, văn khấn và những lưu ý khi cúng

Tết Đoan Ngọ (hay còn gọi là Tết diệt sâu bọ) là dịp quan trọng trong năm, diễn ra vào ngày 5/5 âm lịch. Trong ngày này, mỗi gia đình thường chuẩn bị các món ăn đặc trưng như rượu nếp, bánh ú, bánh tro để cúng và thưởng thức. Mục đích chính của việc cúng này không chỉ là để diệt trừ sâu bọ mà còn là để cầu mong sức khỏe và bình an cho gia đình, xua đi xui xẻo.

Để hiểu rõ hơn về nghi thức cúng Tết Đoan Ngọ, bạn có thể tham khảo hướng dẫn từ Phổ Nghi Hương. Bài viết sẽ cung cấp chi tiết về việc chuẩn bị mâm lễ, cách thực hiện nghi lễ cúng sao cho đúng cách và đầy đủ ý nghĩa nhất. Ngoài ra, cũng có thông tin về những điều kiêng khị không nên làm trong ngày này.

hướng dẫn cúng tết đoan ngọ chi tiết
Cúng Tết Đoan Ngọ: Ý nghĩa của Tết Đoan Ngọ, Mâm cúng, văn khấn và những lưu ý khi cúng

1. Tết Đoan Ngọ là gì? Ý nghĩa của ngày Tết Đoan Ngọ

Tết Đoan Ngọ hay còn được gọi là Tết Đoan Dương, được tổ chức vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hàng năm. Người xưa tin rằng ngày này sâu bọ trong hệ tiêu hóa phát triển mạnh, gây hại sức khỏe, nên cần tiêu diệt.

Không chỉ là ngày lễ lớn ở Việt Nam, Tết Đoan Ngọ còn được biết là ngày Tết Truyền Thống ở một số quốc gia Châu Á như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Triều Tiên,…

Ngoài ra tại Việt Nam có truyền thuyết kể rằng, xưa kia, ông Đôi Truân giúp dân diệt sâu bọ bằng cách cúng bánh tro, trái cây và sau đó ra vận động. Ông dặn dân làm theo hàng năm để sâu bọ biến mất. Để tưởng nhớ, dân chúng gọi ngày này là “Tết diệt sâu bọ”, cũng là dịp cúng tổ tiên. Tên gọi này còn vì đây là giai đoạn chuyển mùa, dễ phát sinh dịch bệnh, nên lễ cúng như cách diệt trừ sâu bọ, xua bệnh tật.

Bên cạnh đó, lễ cúng Tết Đoan Ngọ còn để tạ ơn trời đất, tổ tiên, mừng mùa vụ thắng lợi và cầu mong vụ mùa sau sẽ tươi tốt hơn, mầm bệnh bị tiêu diệt, trái cây sinh sôi, nảy nở cũng là ước mong con người luôn khỏe mạnh, không bệnh tật.

Năm 2024, Tết Đoan Ngọ diễn ra vào ngày 5 tháng 5 âm lịch, rơi vào thứ hai, ngày 10 tháng 6 theo lịch dương.

cúng tết đoan ngọ như thế nào thì đúng
Tết Đoan Ngọ diễn ra vào ngày 5 tháng 5 âm lịch

2. Mâm cúng Tết Đoan Ngọ gồm những gì?

Mâm cúng Tết Đoan Ngọ thường bao gồm các lễ vật truyền thống như vải, mận, rượu nếp, bánh tro, hương, hoa, vàng mã… Tùy thuộc vào văn hóa, phong tục của từng vùng miền mà mâm cúng còn có thêm thịt vịt, chè trôi nước,…

2.1 Mâm cúng Tết Đoan Ngọ miền Bắc

Mâm cúng gồm có hương, hoa, vàng mã, mâm trái cây như mận, dưa hấu, chuối, hồng xiêm,…Trong đó, bánh tro, rượu nếp và cơm rượu nếp cái hoa vàng chính là 3 vật phẩm đặc trưng trong mâm cúng Tết Đoan Ngọ miền Bắc.

  • Rượu Nếp: Rượu nếp không thể thiếu trong ngày Tết Đoan Ngọ. Người xưa tin rằng, rượu nếp diệt sâu bọ trong cơ thể, ngăn chúng gây hại.
  • Cơm rượu nếp cái hoa vàng: Miền Bắc đặc biệt chuộng cơm rượu nếp cái hoa vàng, món ăn ngon hiếm nơi nào có. Ngoài ra, cơm rượu nếp cẩm cũng được một số nơi sử dụng trong mâm cúng
  • Bánh tro: Bánh tro, làm từ gạo nếp ngâm trong nước tro, gói lá chuối, là món dễ ăn, ngon hơn khi ăn với đường hoặc mật. Tương truyền, gạo nếp luộc trong lá hấp thu đặc tính cây cỏ, giúp giải nhiệt, trị bệnh.
cách cúng tết đoan ngọ chuẩn
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ miền Bắc

2.2 Mâm cúng Tết Đoan Ngọ miền Trung

Mâm cúng Tết Đoan Ngọ miền Trung thường có bánh ú tro, chè kê, xôi, thịt heo quay và các loại trái cây.

  • Cơm rượu: Được lên men theo cách cổ truyền, miếng nhỏ vuông vức, chín mềm.
  • Thịt Vịt: Thịt vịt được ưa chuộng vì tin rằng nó làm mát, giải nhiệt, bổ máu và giúp tiêu hóa.
  • Chè Kê: Chè kê, tuy không phổ biến khắp miền Trung, lại được ưa chuộng trong mâm cúng Tết Đoan Ngọ ở Quảng Nam. Chè nấu từ hạt kê mềm, khi ăn rất ngọt và thơm.
cách làm lễ cúng tết đoan ngọ
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ miền Trung

2.3 Mâm cúng Tết Đoan Ngọ miền Nam

Một mâm cúng Tết Đoan Ngọ miền Nam hoàn chỉnh không thể thiếu cơm rượu, bánh ú Bá Trạng và chè trôi nước ăn kèm cùng nước đường gừng và nước cốt dừa.

Các vật phẩm thường có trong mâm cúng Tết Đoan Ngọ miền Nam

  • Cơm rượu: Cơm rượu miền Nam được vo thành viên tròn, thêm nước đường, ăn như xôi chè miền Bắc.
  • Bánh ú Bá Trạng: Bánh ú Bá Trạng, giống bánh tro nhưng to hơn, làm từ gạo nếp nhồi nhân, luộc hoặc hấp. Bánh có thể gói bằng lá sen, lá chuối, mỗi loại cho hương vị khác nhau.
  • Chè trôi nước: Chè trôi nước miền Nam là viên bột nếp trắng nhân đậu xanh. Người miền Nam ăn chè với nước đường và nước cốt dừa, tin rằng có khả năng diệt sâu bọ.
lễ cúng tết đoan ngọ
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ miền Nam

3. Cúng Tết Đoan Ngọ vào giờ nào?

Theo phong tục, lễ cúng Tết Đoan Ngọ nên được tiến hành vào giờ Ngọ (khoảng 11h – 13h trưa) ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch, giờ tốt nhất là 12 giờ trưa (Giờ Chính Ngọ). Đây được xem là giờ hoàng đạo, thích hợp nhất để thực hiện các nghi lễ quan trọng. Nếu không sắp xếp kịp thời gian, các gia đình có thể cúng Tết Đoan Ngọ vào khung giờ 7-9 giờ sáng. Đây là “giờ hoàng đạo” lý tưởng để làm lễ tâm linh.

Năm 2024, ngày Tết Đoan Ngọ rới vào ngày 10/06.

Tuy nhiên, nếu vì lý do công việc không thể cúng đúng giờ Ngọ, bạn có thể chọn các khung giờ khác trong ngày, quan trọng là lòng thành kính dâng cúng tổ tiên, thần linh.

>> Tham khảo: Mâm cúng tết đoan Ngọ đặt ở đâu? Nên đặt trong nhà hay ngoài trời

4. Văn khấn Tết Đoan Ngọ trong nhà

Bên cạnh chuẩn bị mâm cúng chỉn chu, văn khấn dâng lên bề trên cũng góp phần quan trọng cho buổi lễ diễn ra hanh thông và trọn vẹn. Sau đây là bài cúng Tết Đoan Ngọ được trích theo “Văn khấn cổ truyền Việt Nam”:

“Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

– Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

– Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.

– Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.

– Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ Khảo, Tổ Tỷ)

Tín chủ chúng con là:……………………………………………………….

Ngụ tại:………………………………………………………

Hôm nay là ngày mồng 5/5 Âm lịch, nhằm ngày Tết Đoan Ngọ, chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hoa đăng, trà quả dâng lên trước án.

Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long mạch, Tài thần, cúi xin các Ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ,… cúi xin các vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!

Nam mô A di Đà Phật!”

5. Văn khấn Tết Đoan Ngọ ngoài trời

Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần. Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần. Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ Khảo, Tổ Tỷ).

Tín chủ chúng con là:…

Tuổi:..

Ngụ tại:…

Hôm nay là ngày Tết Đoan Ngọ, chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hoa đăng, trà quả dâng lên trước án.

Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, cúi xin các ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ…, cúi xin các vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Phục duy cẩn cáo!

5. Những lưu ý và kiêng kị khi cúng Tết Đoan Ngọ

Theo quan niệm dân gian, dưới đây là một số lưu ý mà gia chủ lưu ý và kiêng kỵ để buổi cúng Tết Đoan Ngọ diễn ra trọn vẹn:

  • Nên cúng Tết Đoan Ngọ vào 12h trưa ngày 05/05 âm lịch (Giờ chính Ngọ) là tốt nhất. Nếu không thể cúng đúng giờ, gia chủ nên cúng trước, không nên vượt quá giờ Ngọ
  • Chọn thực phẩm phải sạch và tươi ngon, ưu tiên các món đặc sản của vùng hoặc những món có sẵn trong gia đình.
  • Không nên ăn trước khi cúng mà nên đợi cho đến khi cúng xong và cả gia đình quây quần bên mâm cỗ.
  • Trong ngày 5/5 tránh để giày dép lộn xộn vì dễ dẫn dụ tà khí vào nhà.
  • Người thực hiện lễ cúng cần mặc trạng phục chỉnh tề, nghiêm túc.
  • Không nên ăn trước khi cúng mà phải đợi hạ lễ, cả nhà cùng sum vầy bên mâm cỗ.
  • Trong ngày này, tránh mua những sản phẩm có hình dáng khác thường, tránh dừng lại ở những địa điểm vắng người như nhà hoàng, đền chùa bỏ hoang, tránh làm rơi tiền
  • Không nên đánh rơi tiền, việc này giống với việc mất đi tài lộc, giảm tài vận
  • Theo phong thủy, khi ở khách sạn, nhà nghỉ trong ngày này, bạn nên tránh phòng đầu tiên hoặc phòng cuối cùng ở hành lang vì nó sẽ thu năng lượng tiêu cực, không tốt cho sức khỏe.
cúng tết đoan ngọ chi tiết
Một số lưu ý khi trong ngày Tết Đoan Ngọ

6. Một số câu hỏi thường gặp khi cúng Tết Đoan Ngọ

Tết Đoan Ngọ doanh nghiệp có cúng không?

Doanh nghiệp có cúng Tết Đoan Ngọ không?  Câu trả lời lá Có. Đây là truyền thống lâu đời của người Việt, doanh nghiệp cúng vào các ngày lễ, ngày đầu tháng hay đầu năm nhằm mục đích tạo niềm tin và sự may mắn cho hoạt động kinh doanh, công việc làm ăn hanh thông, thịnh vượng hơn..

Tết Đoan Ngọ cúng hoa quả gì?

Vào Tết Đoan Ngọ, bạn có thể cúng các loại trái cây như vải, mận hậu, dưa hấu, chôm chôm, hồng xiêm, chuối…

Tết Đoan Ngọ cúng gì cho Thần Tài, Thổ Địa?

Mâm cúng Tết Đoan Ngọ cúng Ông Địa và Thần Tài giống hệt mâm cúng tổ tiên. Mâm cỗ có thể khác nhau tùy theo điều kiện gia đình, phong tục vùng miền nhưng không thể thiếu những món cơ bản như:

  • Hoa tươi
  • Vàng mã
  • Hương nhang, đèn
  • Nước
  • Rượu
  • Xôi, chè
  • Bánh tro/ bánh ú
  • Cơm rượu nếp
  • Trài cây theo mùa (vải thiều, mận, chôm chôm,..)

Trong bài “Tết Đoan Ngọ cúng gì cho Thần Tài đem lại tài lộc cho gia chủ?”, Phổ Nghi Hương sẽ hướng dẫn chi tiết về các lễ vật cần thiết trên mâm cúng dâng Thần Tài, cách bài trí và những lưu ý đặc biệt để cúng cầu may mắn, thu hút tài lộc vào nhà trong năm mới.

Qua bài viết này, chúng tôi hy vọng đã cung cấp cho bạn những thông tin chi tiết và hữu ích về phong tục truyền thống cúng Tết Đoan Ngọ. Bạn đã hiểu rõ hơn về nguồn gốc, ý nghĩa của ngày lễ này, cũng như cách thực hành nghi lễ sao cho đúng chuẩn và đầy đủ.

Phổ Nghi Hương đã hướng dẫn bạn cách chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ, bao gồm những vật phẩm cần thiết và ý nghĩa của chúng. Bên cạnh đó, bài viết cũng cung cấp văn khấn chuẩn để bạn có thể thực hiện nghi lễ một cách trọn vẹn và trang trọng. Ngoài ra, chúng tôi cũng đã chia sẻ những lưu ý và kiêng kị quan trọng trong ngày Tết Đoan Ngọ, giúp bạn tránh những điều xui xẻo và gặp nhiều may mắn, tài lộc.

Chúc bạn và gia đình một ngày Tết Đoan Ngọ ý nghĩa, hạnh phúc, và an khang thịnh vượng!

Thông tin liên hệ Phổ Nghi Hương - Thương hiệu nhang sạch Việt Nam
Pho Nghi Huong

PHỔ NGHI HƯƠNG

Phổ Nghi Hương được thành lập vào 2023 và phát triển thương hiệu trở thành một trong những thương hiệu nhang sạch hàng đầu tại Việt Nam, với hơn 300.000 gia đình tin dùng và 185 đại lý trên toàn quốc. Phổ Nghi Hương đã dành 9 năm để tìm hiểu nghiên cứu về nguyên liệu làm nhang, quy trình sản xuất nhang sạch, cách dùng nhang cũng như kiến thức về thờ cúng và văn hóa tín ngưỡng

Chúng tôi không ngừng học hỏi, trau dồi để tạo ra những sản phẩm nhang sạch mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, đáp ứng nhu cầu tâm linh của người Việt.

Mục lục